ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
ΜΗΝΥΜΑ
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΕΡΓΑ
ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΗ
ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ
ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΠΑΡΑΛΙΑ
ΠΩΣ ΝΑ ΕΡΘΕΤΕ
ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ ΠΩΜΟΥ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ/ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
ΛΕΥΚΩΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ
ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ/ΞΩΚΛΗΣΙΑ
ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ
 

ΙΣΤΟΡΙΑ

 

Η κοινότητα του Πωμού βρίσκεται 60 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της πόλης της Πάφου στη γεωγραφική περιφέρεια της Τηλλυρίας.

Το χωριό είναι κτισμένο δίπλα στη θάλασσα, σε μέσο υψόμετρο 10 μέτρων. Δυόμισι περίπου χιλιόμετρα νοτιοανατολικά το υψόμετρο φθάνει τα 600 μέτρα (κορφή Χίλλ Τοπ), αλλά και σε απόσταση 5 περίπου χιλιομέτρων νοτιοανατολικά του Πωμού, πολύ κοντά στα διοικητικά του όρια, υψώνεται ο Λωρόβουνος, που το ύψος του φθάνει τα 670 μέτρα.

Ο Πωμός δέχεται μια μέση ετήσια βροχόπτωση γύρω στα 440 χιλιοστόμετρα και στην περιοχή του καλλιεργούνται εσπεριδοειδή, μπανάνες, αμυγδαλιές, αβοκάντο, καρυδιές, ελιές, λίγα λαχανικά και φιστίκια. Στην περιοχή υπάρχουν πολλές ακαλλιέργητες εκτάσεις που καλύπτονται από φυσική βλάστηση όπως πεύκα, ξισταρκές και θυμάρι. Τα νότια του χωριού περιλαμβάνονται στο κρατικό δάσος της Πάφου.

Από συγκοινωνιακής άποψης ο Πωμός βρίσκεται δίπλα στον παραλιακό δρόμο Πόλης – Ξερού. Μέσω του δρόμου συνδέεται στα βορειοανατολικά με το χωριό Παχύαμμος (5 χμ) και στα νοτιοδυτικά με το χωριό Νέα Δήμματα (5 χμ) και μέσω του με την Πόλη (20 χμ).

Στα βόρεια του χωριού σε απόσταση 2 χιλιομέτρων βρίσκεται το Ακρωτήρι του Πωμού, που πήρε το όνομά του από το χωριό. Η διαδρομή από τη Πόλη μέχρι το Άκρον Πωμού, όπως είναι γνωστό, θεωρείται η πιο γραφική διαδρομή στη Κύπρο.

Το χωριό περιλαμβάνεται στο Αρδευτικό Έργο Χρυσοχούς, από το οποίο έχει ωφεληθεί, στα πλαίσια της δεύτερης φάσης του, με την άρδευση και άλλων σημαντικών εκτάσεων γης στην παραλιακή περιοχή του.

Η παράκτια θέση του χωριού συνέβαλε στην ανάπτυξη της αλιείας. Στην παραθαλάσσια περιοχή δίπλα στο άκρον Πωμού λειτουργεί αλιευτικό καταφύγιο το οποίο φιλοξενεί τις ψαρόβαρκες των κατοίκων της περιοχής.

Το χωριό γνώρισε συνεχή πληθυσμιακή αύξηση. Το 1881 οι κάτοικοι του χωριού ήσαν 183 αλλά 100 χρόνια αργότερα οι κάτοικοι αυξήθηκαν στους 543. Στην τελευταία απογραφή που έγινε το 2001 οι κάτοικοι της κοινότητας ανήλθαν στους 568.

Το χωριό υπήρχε με την ίδια ακριβώς ονομασία κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια, σε παλαιούς χάρτες βρίσκεται σημειωμένο ως Pomo . Μερικοί ερευνητές και μελετητές γράφουν το χωριό στον τύπο Πομός, πράγμα όμως που δεν εξηγείται ετυμολογικά. Αντίθετα, ορθή φαίνεται να είναι η γραφή Πωμός, γιατί η ονομασία του χωριού θεωρείται ότι έχει αρχαία ελληνική προέλευση, από τη λέξη βωμός. Είναι πολύ πιθανό κατά την Αρχαιότητα να υπήρχε στην περιοχή ναός ή τέμενος κάποιας θεότητας (ίσως της Αφροδίτης) με φημισμένο βωμό.

Στη περιοχή του χωριού υπάρχει αρχαιολογικός χώρος των Προϊστορικών όμως χρόνων, που δεν έχει ακόμη διερευνηθεί και μελετηθεί πλήρως. Υπάρχει επίσης η θεωρία ότι στην ίδια περιοχή υπήρχε η θρυλούμενη κυπριακή αρχαία πόλη Καλλίνουσα, που όμως δεν απαντάται σε αρχαίες φιλολογικές πηγές και δεν έχει υποστηριχθεί η ύπαρξη της από την αρχαιολογική έρευνα. Μοναδική ένδειξη για την ύπαρξη τέτοιας αρχαίας πόλης (εάν υπήρξε) ήταν η αρχαία ονομασία του ακρωτηρίου του Πωμού, που ο Κλαύδιος Πτολεμαίος ονομάζει Καλλίνουσα άκρα. Πάλι, μερικοί παλαιοί μελετητές (όπως ο αρχιμανδρίτης Κυπριανός) ταυτίζουν την Καλλίνουσαν με την επίσης αρχαία κυπριακή πόλη Αλεξάνδρειαν, που βρίσκεται σημειωμένη σε μεσαιωνικούς χάρτες ως Αλεξανδρέττα ( Alesandreta ) , στην περιοχή του Πωμού.

Μετά από υπάρχουσες ενδείξεις αναφέρουν και καταλήγουν ότι υπήρχαν στην περιοχή του Πωμού αρχαίοι οικισμοί που δεν ήσαν όμως σημαντικές πόλεις. Δικαιολογείται έτσι η πιθανότατη αρχαία προέλευση της ονομασίας του χωριού.

Η περιοχή του Πωμού συνδέεται, με πιθανή άφιξη της Α γίας Ελένης εκεί, τον 14 ο μ.χ. αιώνα, όταν η μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου είχε επισκεφθεί την Κύπρο. Και πάλι δεν υπάρχουν κάποιες σαφέστερες ενδείξεις, εκτός του γεγονότος ότι κοντά στον Πωμό υπήρχε κι άλλος οικισμός (των Βυζαντινών χρόνων και των χρόνων της φραγκοκρατίας), που ονομαζόταν Αγία Ελένη . Ο οικισμός αυτός βρίσκεται επίσης, βορειότερα του Πωμού. Θα πρέπει να διαλύθηκε κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας.

Στο χωριό τιμάται ιδιαίτερα η Παναγία. Υπάρχει μάλιστα στην περιοχή μικρό μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία Χρυσοπατερίτισσα . Το μοναστήρι βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του σημερινού οικισμού. Σήμερα σώζεται μόνο η ομώνυμη εκκλησία του, που ανακαινίστηκε από το τμήμα αρχαιοτήτων.